Skup produktów rolnych

Skup produktów rolnych, wyspecjalizowany dział obrotu towarowego, polegający na nabywaniu przez uspołecznione przedsiębiorstwa handlowe i przemysłowe produktów rolnych i odpadów użytkowych w celu dalszej ich sprzedaży lub przetworzenia. W Polsce s.p.r. dokonywany był przez wiele lat za pomocą dostaw obowiązkowych i ponadobowiązkowych; te dwie formy s.p.r. różniły się między sobą treścią ekonomiczną: pierwsza, zniesiona od 11 1972 związana była z czynnikiem przymusu, a jego wyrazem było wyznaczenie przez państwo wymiaru dostaw połączone najczęściej ze stosowaniem cen niższych od wolnorynkowych; druga, szeroko obecnie realizowana jest przez aparat skupu za pomocą kontraktacji lub w formie tzw. skupu wolnorynkowego. W skupie dokonywanym przez uspołecznione przedsiębiorstwa obrotu towarowego wyodrębniły się dwie formy zależne od metody planowego dysponowania zgromadzonymi produktami: skup scentralizowany, tj. zakupy produktów wchodzących do ogólnopaństwowych zasobów towarowych, których przeznaczenie określa centralnie narodowy plan gospodarczy; skup zdecentralizowany, tj. zakupy wolnorynkowe produktów nie podlegających centralnej dyspozycji państwa i wykorzystywanych na podstawie ogólnie obowiązujących zasad, zgodnie z potrzebami poszczególnych przedsiębiorstw. System s.p.r. jest ważnym elementem sprawowania przez państwo regulującej roli na rynku produktów rolnych.