Hawthorne experiment

HAWTHORNE EXPERIMENT, nazwą h.e. określa się cykl badań rozpoczętych w 1927 przez zespół pracowników naukowych Uniwersytetu Harvardzkiego pod kierunkiem E. Mayo. Badania te prowadzone były na zlecenie wielkiego koncernu elektrycznego Western Electric Corporation, w zakładach przemysłowych w Hawthorne pod Chicago. Początkowo w badaniach tych chodziło o ustalenie, w jakiej mierze na wydajność pracy oddziaływają takie czynniki, jak przerwy wypoczynkowe i odżywianie pracowników w trakcie pracy, długość dnia pracy, oświetlenie itp. Eksperyment przeprowadzony wśród wybranego zespołu kilku robotnic, zatrudnionych przy montowaniu urządzeń telefonicznych, polegał na odpowiednim dozowaniu zmian we wspomnianych wyżej czynnikach i równoczesnej obserwacji zmian w poziomie wydajności i zachowaniu się robotnic. Po kilku latach badań okazało się, że wydajność pracy rosła nieustannie bez względu na kierunki zmian warunków pracy. Próbując wyjaśnić to zjawisko ustalono, że decydującym czynnikiem mobilizującym do wydajniejszej pracy okazał się czynnik pominięty w pierwotnych założeniach badań, a mianowicie pozytywne ustosunkowanie się robotnic do samego eksperymentu, powstałe na tle łączącej je więzi osobistej, która skrystalizowała się w ciągu wielu lat wspólnej pracy. Zastąpienie surowego majstra życzliwym eksperymentatorem oraz dobre traktowanie robotnic złożyły się na ukształtowanie postaw sprzyjających efektywnej pracy. Badania w Hawthorne zwróciły zatem uwagę na znaczenie nieformalnych grup społecznych w środowisku pracy oraz niematerialnych bodźców kształtujących społeczny klimat pracy. Wykazały w sposób empirycznie udokumentowany, że czynniki te wywierają istotny wpływ na poziom wydajności pracy. Eksperymenty w Hawthorne zapoczątkowały w teorii i praktyce zarządzania etap określany mianem human relations i stały się zachętą do podjęcia w USA, a następnie w wielu innych krajach (w tym także socjalistycznych) empirycznych badań społecznych warunków pracy.