Komunizm wojenny

Komunizm wojenny, swoista, doraźna polityka gospodarcza władzy radzieckiej, która ustaliła się stopniowo w latach 1918—19 jako wynik ogólnych warunków politycznych i ekonomicznych kraju. Charakterystyczna dla polityki k.w. pełna centralizacja produkcji i podziału wyrażała się m. in. w obowiązku przekazywania państwu wszystkich nadwyżek zboża oraz w reglamentowanym zaopatrzeniu wsi przez państwo; celem produkcji i podziału była szeroka mobilizacja skąpych środków kraju wyniszczonego przez wojnę imperialistyczną i domową, wytwarzanie jak największej ilości środków spożycia dla armii, proletariatu i biedoty wiejskiej oraz produkcja zbrojeniowa. K.w. był polityką gospodarczą podyktowaną przez warunki wojny domowej i obcej interwencji i oznaczał — najogólniej biorąc — ominięcie stosunków rynkowych i podporządkowanie produkcji i podziału potrzebom obronnym; była to w ówczesnych warunkach jedynie możliwa i skuteczna polityka; nigdy nie traktowano jej jako niezbędnej fazy rewolucji socjalistycznej. Doświadczenia rewolucji socjalistycznych w krajach europejskich po II wojnie światowej potwierdziły wyjątkowy charakter tej polityki.